En poucos lugares da costa galega hai unha área natural con tanta diversidade como neste espazo litoral carballés, no que podemos observar centos de especies de flora e fauna. Se queremos gozar dunha excelente panorámica de todo o conxunto, dispoñemos do miradoiro de O Castrillón, situado sobre un antigo poboado castrexo, desde o que dominaremos os diferentes ecosistemas que forman este amplo complexo natural.
A súa formación débese á existencia da denominada falla de Baldaio, un afundimento do terreo que provocou a entrada costeira. Os bloques elevados correspóndense cos rebordes que rodean a depresión e a zona afundida coa parte que anegou o mar e que deu lugar á enseada. Co paso do tempo foise enchendo de sedimentos arrastrados polas augas dos regatos que desembocan aquí. As correntes mariñas encargáronse de formar a barra areosa que pechou a saída das augas fluviais e deu orixe á lagoa. Esta seguiu a súa evolución natural de acumulación de sedimentos sobre os que medrou a vexetación, dando lugar aos prados, ao xunqueiral e á marisma, que circundan a zona hídrica, cada vez máis reducida.
No espazo natural de Razo e Baldaio diferéncianse varios hábitats ou biotopos: praia, dunas, xunqueiral, marisma e lagoa, cada un deles coa súa fauna e flora específicas. De todos eles, a extensa praia é a que está sometida a maiores cambios de forma pola acción continua das mareas. Unha praia aberta con máis de 3 km de lonxitude e un mar con abundante ondada para desfrute dos numerosos surfeiros que a miúdo acoden a este areal. Paralelas á praia sitúanse as dunas, que se van sucedendo no seu estado de fixación desde as primarias, as máis inestables, ata as terciarias, xa fixadas pola vexetación que medra sobre elas.
O xunqueiral sitúase ao oeste da lagoa e ten un perímetro triangular. Antano formou parte dela, pero foise desecando pola acumulación de sedimentos e acabou colonizado pola vexetación. Na parte sur da zona hídrica sitúase a marisma, constituída pola acumulación de lama e bancos de area, atravesada por unha rede de canles polas que circula a auga das mareas e dos regatos que desaugan na zona.
A parte máis oriental da depresión está ocupada pola lagoa. A masa de auga varía segundo o estado das mareas. Nela viven diversos tipos de peixes, moluscos e crustáceos. O seu estado de conservación viuse alterado pola intervención humana. Nos anos setenta do pasado século chegou a trazarse unha pista que a dividiu en dúas partes. Como case todas as lagoas, esta tamén conserva a súa lenda que fala da cidade anegada de Galilea, na que os seus habitantes desapareceron baixo as augas por negarse a darlle pousada ao Noso Señor cando visitou este lugar, acompañado de San Miro e Santa Mariña, dúas divindades locais.
Tanto a lagoa como a marisma son moi ricas en nutrientes, dos que se aproveita a fauna que vive nesta área. Entre este espazo e as zonas adxacentes chegaron a rexistrarse máis de 240 especies diferentes de aves, por iso Baldaio constitúe un dos puntos máis idóneos para a observación ornitolóxica.
