Monte Branco, monte Branco
cando te vexo de lonxe
verto a soas triste planto.
E. Pondal
O poeta Eduardo Pondal (1835-1917) desde a súa casa de Ponteceso, a beira do río Anllóns, contemplaba ao lonxe este monte cuberto por un manto branco de area, procedente das dunas da Barra, que os ventos do sur e suroeste esparexían polas súas ladeiras.
Ao longo do litoral da Costa da Morte temos atalaias ou miradoiros naturais que nos ofrecen extraordinarias panorámicas sobre a paisaxe costeira. Monte Branco reúne magníficas condicións para este cometido, tanto pola súa estratéxica situación como pola doada accesibilidade para achegarse ao seu cume. Monte de escasa altitude (182 m), pero con óptima localización para gozar da mellor panorámica da desembocadura do Anllóns e da ría de Corme e Laxe.
Se ollamos cara á esquerda, contemplamos os meandros que traza o río no seu derradeiro tramo, a vila de Ponteceso e o val que a rodea e a enseada da Insua. Pola banda esquerda da enseada esténdense as terras da parroquia de Cesullas, nas que destaca o núcleo de Neaño.
Se diriximos a mirada ao fronte, vemos na proximidade a lingua de area ou barra, que se formou entre o esteiro do río e as augas do mar, e máis ao lonxe, as terras da parroquia cabanesa de Canduas, que ascenden cara ao bico do monte Castelo de Lourido, vértice que destaca no horizonte. Á nosa dereita, en primeiro plano, contemplamos a praia de Balarés e o extenso piñeiral que a rodea, e ollando máis ao lonxe, as augas tranquilas da ría de Corme e Laxe.
Deixamos o monte Branco e ao chegar á cruce, collemos á esquerda en dirección á praia de Balarés. Neste lugar houbo un pequeno núcleo habitado e unha capela, a de Santa Mariña, citada por Jerónimo del Hoyo a comezos do século XVII. Logo arruinouse, e a finais do século XIX, construíuse unha nova dedicada a esa santa na vila de Ponteceso. Entre os anos 1936 e 1962 neste mesmo espazo existiu unha explotación mineira de titanio, e para dar saída ao mineral, construíuse o pequeno peirao que aínda se conserva. O resto das instalacións mineiras desapareceron, e despois de cerrada a mina, adquiriu os terreos a Deputación da Coruña e converteunos na área recreativa actual.
