Existe un gran descoñecemento da historia de Moraime e do papel que desempeñou en tempos pasados como centro relixioso e administrativo dun amplo territorio que se estendía desde o curso baixo do río Anllóns ata Fisterra. O abade deste mosteiro ademais de ser unha destacada autoridade no eido relixioso tamén exercía un notable poder político e administrativo nesta rexión occidental. A falta de sinalización e divulgación do patrimonio que acolle este importante conxunto histórico e arquitectónico e o non manter aberta ao público a súa magnífica igrexa románica fan que o número de visitantes de Moraime sexa moi inferior ao que merecería.
Os monxes bieitos deste mosteiro muxián foron os que difundiron o cristianismo e crearon novas parroquias nestas comarcas da Costa da Morte e fundaron importantes centros relixiosos como o santuario da Virxe da Barca de Muxía, un xeito de cristianizar antigos cultos pagáns a través da aparición de figuras destacadas da igrexa católica coma a Virxe, o Apóstolo Santiago ou Cristo, que serían o motivo da chegada de peregrinos a estas terras e a orixe do actual camiño xacobeo de Fisterra-Muxía.
A historia de Moraime vai máis alá da fundación do mosteiro. No ano 1972 realizáronse unhas escavacións arqueolóxicas dirixidas por Manuel Chamoso Lamas, nas que se descubriron restos dunha vivenda romana (varias estruturas e un hipocausto) e numerosos obxectos do período tardorromano. Todos estes vestixios poderían corresponder á existencia dunha villa romana. Neste mesmo espazo tamén se atopou unha necrópole visigoda composta de varias tumbas, así como algúns restos desta época.
Non se dispón de datos sobre a fundación do mosteiro moraimés, pero as súas orixes poderían remontarse ao século X. A primeira documentación que hai sobre o mesmo é do ano 1095. O cenobio primitivo foi destruído polos almorábides a comezos do século XII, logo sería construído un novo grazas ao apoio do rei Alfonso VII, que pasou un tempo da súa infancia neste centro relixioso muxián. Despois da concesión de propiedades e privilexios por parte dalgúns monarcas, chegarán para esta congregación relixiosa de Moraime tempos de abusos e ataques por parte da nobreza local, ata a súa incorporación ao mosteiro compostelán de San Martiño Pinario.
De todo este conxunto histórico e artístico, consérvase a magnífica igrexa románica de planta basilical de finais do século XII, formada por tres naves e tres ábsidas. Na que destacan a portada occidental e a extraordinaria porta sur coa representación no tímpano da Última Cea. No interior, ademais da súa excelente colección de capiteis, sobresaen as interesantes pinturas góticas do século XV, nas que se representan escenas dos sete pecados capitais e da morte, descubertas nos anos sesenta do pasado século. O conxunto complétase co edificio da antiga casa reitoral construída a mediados do século XVIII.
