A Igrexa de Santa María de Rus, situada no lugar de Casal de Perros, no concello de Carballo, é un dos grandes referentes do patrimonio relixioso de Bergantiños. Polas súas dimensións, pola súa situación a media ladeira e pola riqueza da súa arquitectura, está considerada a igrexa de maior valor arquitectónico do municipio e un dos exemplos máis destacados do barroco en Bergantiños. A súa presenza domina a paisaxe da parroquia de Rus, converténdose nunha desas visitas imprescindibles para quen queira descubrir a Costa da Morte máis monumental.
A construción do templo prolongouse durante case dous séculos, desde o século XVII ata o século XIX, polo que no edificio conviven diferentes linguaxes artísticas. O estilo predominante é o barroco, mais tamén se perciben trazos do rococó e do neoclásico, especialmente nas liñas máis rectas e clásicas da fachada e en tres dos seus retablos. Nesta obra participaron destacados mestres composteláns, entre eles Tomé del Río, que tamén traballou nas obras da Catedral de Santiago de Compostela.
A importancia da Igrexa de Santa María de Rus está moi ligada á historia económica e relixiosa da parroquia. Rus dependeu antigamente do mosteiro compostelán de San Martiño Pinario, e foron os seus monxes quen impulsaron a construción dun templo destas dimensións. No século XVII, a mellora das colleitas coa chegada do millo e da pataca favoreceu unha etapa de prosperidade no campo, nun contexto no que a Igrexa recibía rendas e tributos da poboación labrega. Ao longo do tempo, o templo tamén custodiou unha valiosa cruz procesional de prata, posiblemente do século XVI, considerada unha auténtica xoia da ourivería relixiosa.
