A Igrexa de Santiago de Cereixo é unha das grandes xoias do románico na Costa da Morte e un dos templos máis singulares do concello de Vimianzo. A súa construción sitúase a finais do século XII e comparte trazos artísticos con outras igrexas próximas, como as de Xaviña, en Camariñas, ou Leis, en Muxía, o que permite imaxinar unha rede de mestres canteiros traballando por distintos puntos deste territorio atlántico.
O templo conserva pegadas de diferentes talleres ou mestres. Un deles, de clara influencia compostelá, estaría relacionado coa zona da ábsida, mentres que outro sería o responsable da portada principal e da excepcional portada sur de Santiago de Cereixo. Este segundo mestre vincúlase artisticamente co tímpano da Última Cea da igrexa de Moraime, unha das grandes referencias do románico da contorna de Muxía.
Na portada sur atópase a representación máis antiga coñecida da Traslatio Beati Iacobi, o traslado do corpo do apóstolo Santiago ata Galicia segundo a tradición recollida no Codex Calixtinus. No tímpano vese unha barca sobre as ondas, co corpo do Apóstolo acompañado polos sete discípulos, mentres un bispo e un anxo presencian a escena. Esta iconografía, xunto coa presenza do culto xacobeo en Cereixo, reforza o valor histórico deste lugar e a hipótese dunha posible ruta secundaria de peregrinación vinculada á ría de Camariñas, ao río Grande e aos santuarios marianos da zona.
